Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan girişmek doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu hemen kaydetmek gerekir, çünkü bellek çabucak kaybolur. Her çubuğu iki kez koklamak hatayı önler çünkü gürültülü ortamlarda ince notalar kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek hem de ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter belli olunca her puro aynı terazide tartılır böylece yorumlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme sırasında telefon uzakta kalırsa dikkat güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik baştan davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat genellikle yumuşak ve temiz gelir elbette bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira gerçek karakter çoğu zaman burada saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır ve genellikle ilk birkaç çekişten edinilen izlenim yarım kalır. Petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür gerçekten bu yüzden sakin gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir gerçekten ısınan tütün asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil değerlendirme sağlar. Evrelerin sınırı çoğu zaman keskin olmaz, bu yüzden kabaca üçe bölmek yeterlidir. Değişimleri yakalamak adına nefes sıklığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık çekmek ısıyı artırır ve aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman sabit ışık ve sessiz bir ortam seçilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu kişi için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. 1 hafif notayı, beş ise ağızda uzun süre kalan yoğun notayı gösterir böylece odak dağılmaz ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas neye benzer benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda yer alır ve ileride okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç çekiş yapmak şarttır öte yandan ondalık notlar yazmak gereksiz bir yük getirir. Ölçeği her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen puandır, zira ılımlı aromalar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece not defteri ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu nedenle yanış çizgisinin düzgün ilerlemesini de gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, bu yüzden baharatlı tonlar erken belirir gerçekten ince çubuklarda sıcaklık birikimi çok daha çabuktur. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca gözlemlersiniz ısınma hızı ise aromayı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Kalın çubuklarda duman daha serin akar ve notalar daha geç belirir hem de bu hız tadın okunma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme düzensizse not bölümüne eklenmelidir. Serin duman aromayı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini düşürmez aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden çapı not defterine eklemek unutulmamalı. Değişik çaplarda iki ürünü aynı günde tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun tat hafif olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara zamanı en az otuz dakika tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan algılanır: damaktaki his ile burnun duyduğu aroma oysa bu iki kanal karşılıklı tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için ikisini ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta önemsiz gelse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı ağızdan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir nefes aromayı daha zengin gösterir. Short churchills tadım notları benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını belirgin gösterir ayrıca nezle halindeyken denenen tadımlar sağlam olmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha hızlı geçirir hızlı bir çekiş ise ince tonları siler. Güç dilde zayıf fakat koku tarafında yüksek olabilir benzer biçimde ağır bir yemekten sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Yeni başlayan kişiler açısından ilk adımda burundan algılanan ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı da detay göstermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek arasında tadım yapacaksanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra ılık su içmek yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi okunmasını sağlar. Romeo y julieta wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su yeterlidir zira yorgun bir ağız en belirgin aromayı bile soluk gösterir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları bastırır ayrıca buzlu sıvılar dili uyuşturur hem de aroma hissini düşürür. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha net anlaşılır bu yüzden temizlik adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek kıyası bozmaz nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra keskin tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen tadım çoğunlukla hatalı sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde içim kısa sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir alanda yaşanır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin ağırlığı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü de kakao tonunu çabucak ortaya koyup biter zira geçiş uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek çubuktan daha güvenilir izlenim verir bu sebeple sakin ve dengeli çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi belirler dolayısıyla not almayı yanış sürerken değil hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça tat katmanı azalır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir tadım yoğunluk hakkında kesin bir yargı sunmaz yani her tadım bir öncekinin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden basit bir tadım defteri açmak fayda sağlar yoksa aynı notalar defalarca yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası değişiyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Saat, çubuk adı ve not deftere girilmelidir nitekim ilk notlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı farklar barındırır. Puanlar arasında iki puandan fazla fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz cümleler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir tonu gibi bir not yeterli olur. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu anlatır; yoğunluk ise tatların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir yorum ortaya çıkarır. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını net verebilir mesela ağır bir duman sönük bir tatla gelebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir tonunu güçlü tutar üstelik dolgun bir içim notasız de kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk güçlü lezzet sunabilir tersi durum de geçerlidir. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakarak yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Aynı dolgunlukta iki ürün arasında aroma ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi zaman ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk çabuk yanar ve baharatlı tonlar öne geçer bu nedenle ortam şartlarını da deftere geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda ise duman ağırlaşır ve aroma bastırılır sıcaklık de yaprağın ısınma hassasiyetini etkileyen başka bir değişkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak yararlıdır yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark daha doğru görülür değerlendirme anı planlarken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de algıyı bozar hâlbuki asıl etken çoğu zaman odadaki nem veya koku olur. Tadımı hep benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir ortamda koku birikirse sonraki denemenin tadı hatalı okunabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı fazla sertse yanış düzeni şaşar.